Motor yagi nasil degistirilir püf noktalari

**Kyrene** · 31.12.08, 01:54

Araç düz bir zemine alinir. motor çalişiyor ise durdurulur. yağin kartere süzülmesi için bir süre beklenir.

- yağ çubuğu çikartilip, temiz bir bez ile silinir. silme işlemi üstüpü gibi toz birakici maddelerle yapilmaz. yağ çubuğu tekrar yerine takilir ve çikartilir.

- Yağ çubuğuna yapişan yağ seviyesi kontrol edilir. yağ seviyesi, çubuk üzerinde bulunan iki işaret arsinda olmalidir.

- Yağ seviyesi düşük ise, daha önce motora konulan yağ ile tamamlanir, fazla ise normal seviyeye inene kadar boşaltilir.

- Motosikletlerde ise, rotax motorlar (bmw f650, aprilla pegaso 650 gibi) için motor yine çaliştirilip motor ilinana kadar beklenir. ilindiktan sonra kapatilir ve yağ seviye çubuğundan bakilir. karteri altta olan motosikletlerde ise ki çoğunluk böyledir, sabah hareket etmeden önce motor düzlenir ve kontrol camindan yağ seviyesine bakilir.motor yağinin değiştirilmesi:

- Motor yaği katalogda tavsiye edilen sürede değiştirilir. (bu süre binek arabalari için 3 ila 10 bin km arasindadir. motosikletlerde 3 ila 5 bin km dir.)

- Motor sicak ise biraz soğumasi beklenir. soğuk ise motor ilinana kadar çaliştirilir ve durdurulur.

- Karter boşaltma tapasi sökülerek, eski yağ temiz bir küvete alinir.motor içindeki yağin süzülmesi için bir süre beklenir.

- Filtre değişecek ise eski filtre sökülür. yeni filtrenin lastik contasi yağlandiktan sonra yerine takilip elle sikilir.

- Karter tapasina yeni conta takilarak yerine elle birkaç tur vira edildikten sonra anahtarla yeterince sikilir.

- Motora yeterince yağ konur. motor çaliştirilir.karter tapasindan ve filtre contasindan yağ sizip sizmadiği kontrol edilir.
yağlama sisteminin görevi:
yağlama sisteminin görevi, karterdeki yaği belirli bir basinçla motor içinde yağlanmasi gerekli yerlere gönderir.
yağlama sistemi ana parçalari:

1. Karter: karter, motor yağina depoluk yapar, yağin soğumasina yardimci olur ve motorun alt tarafini kapatarak toz, toprak ve benzeri yabanci maddelerin motorun içine girmesini önler.

2. Yağ süzgeci: karterdeki yağin içinde bulunan büyük pislikleri süzer.

3. Yağ pompasi: yaği karterden emerek belirli basinç altinda yağ filtresine ve ana yağ kanallarina basar. motorlarda dişli tip, paletli tip, rotorlu tip olmak üzere üç çeşit yağ pompasi bulunur.

a) Dişli tip yağ pompasi: pompa içinde birbiriyle kavraşmiş iki dişli bulunur. dişlilerden birisi döndüren, diğeri dönen dişlidir. döndüren dişli hareketini bazi motorlarda kam milinden, bazi motorlarda krank milinden alir. dişliler döndüğünde giriş kanalindan gelen ve diş boşluklarina dolan yağ çikiş kanalima taşinir. taşinan yağin miktari dişlilerin dönme hizina ve yağ kalinliğina bağlidir.
motor yaği soğuk iken veya motor devri yükseldikçe dişlilerin taşidiği yağ, gereğinden çok fazla olur. yağ basincinin belirli bir değerden daha fazla yükselmesini önlemek için çikiş kanalina yağ basinç ayar subabi konur. basinç ayar subabi pompa gövdesinde veya ana yağ kanali üzerinde olabilir. pompa yağ çikiş basinci, basinç ayar subap yayinin basincini yenecek kadar yükseldiğinde subabi açarak geri dönüş yapar.

b) Paletli tip yağ pompasi: paletli yağ pompasinda dişli yerine paletler kullanilir. paletler, pompa gövdesi içinde, eksenden kaçik olarak dönen palet başliğindaki yuvalarina takilir. yuva içindeki palet yaylari, paletleri devamli olarak gövde yüzeyi ile temas halinde tutar. palet başliği pompa miline bağlidir. mil döndüğünde paletler, giriş kanali önünde büyüyen ve çikiş kanali önünde sifira kadar küçülen bir hacim meydana getirirler. yağin taşindiği hacmin sifira düşmesiyle yağ ana yağ kanalina basilir.

c) Rotorlu tip yağ pompasi: rotorlu tip yağ pompasinda iç rotor, rotor yuvasinda pompa mili döndüğünde iç rotor ile çalişan diş rotor, yağ giriş kanalinda büyüyen ve yağ çikiş kanalinda sifira kadar küçülen değişken bir hacim meydana getirir. giriş kanalinda büyük hacme alinan yağ, çikiş kanalinda hacmin sifira düşmesiyle ana yağ kanallarina basilir.
yağ pompasi arizalari :
Hangi tip yağ pompasi olursa olsun, çikiş kanalina taşinan yağin geri dönmesine engel olunarak basinç artişi sağlanir. yağin taşinmasini sağlayan parçalar aşindiği zaman pompadaki yağ kaçağindan dolayi gerekli basinç artişi sağlanamaz. bu durumda pompa sökülür. temizleme sivisi ile yikanir ve basinçli hava ile kurutulur. pompa parçalari gözle kontrol edilir. pompa gövdesinde çatlama,dişlilerde ve pompa milinde gözle görülür deformasyon var ise pompa yenisiyle değiştirilir. yapilan gözle kontrolde bariz bir ariza yok ise, katalogdan boşluk değerleri ve ölçme şekilleri tespit edilerek ölçü aleti ile aşinti kontrolüne geçilir. Ölçülen aşinma miktari katalog değerlerinin üzerine çikiyorsa mümkünse onarilir veya yenisi ile değiştirilir. yağ pompalarinin genel kontrolü ve boşluk değerleri aşağida açiklanmiştir. dişli tip yağ pompasinda,dişli yani ile gövde arasindaki boşluk sentil ile ölçülür. boşluk miktari 0.05 ila 0.13 mm arasinda olmalidir.
4. Basinç ayar subabi:
Basinç ayar subabi, yağ pompasi tarafindan ana yağ kanalina basilan yağin, basincini istenilen değerde kalmasini sağlar. basinç ayar subabi, ayar vidasi, basinç yayi ve basinç subabindan meydana gelir. basinç subabi bilye veya piston şeklindedir. sistemdeki yağ basinci, belirli değere ulaştiğinda basinç yayinin kuvvetini yenerek basinç subabini itip kisa devre kanalinin açilmasini sağlar. yüksek basinçli yağ kisa devre kanalindan yağ pompa girişme geri döner veya doğrudan kartere dökülür. yağ basinci normale döndüğünde subap, basinç yayinin etkisiyle kisa devre kanalini kapatir.

5. Yağ filtreleri:
yağ filtresi, yağ pompasinin bastiği yaği süzerek içindeki yabanci maddeleri temizler.yağ pompasindan gelen basinçli yağ, filtre elemaninin diş yüzeyinden süzülerek iç tarafa geçer. yağin içindeki yabanci maddeler gözenekli kağit filtre üzerinde kalir. temizlenen yağ, ana yağ kanalindan geçerek motor parçalarini yağlar.motor yağ dolaşimi tam akişli olan sistemde filtre üzerinde bir emniyet subabi bulunur. emniyet subabinin görevi, filtrenin tikanmasi halinde pompadan gelen yağin ana yağ kanalina geçmesini sağlar. bu şekilde motorun yağsiz kalmasi önlenir.

Filtre Çeşitleri:
motorlarin üzerinde iki çeşit yağ filtresi bulunur. bunlar, tek parçali (atom) ve elemani değiştirilebilir tip filtredir.

a) Tek parçali (atom) yağ filtresi: bu tip filtreler, bir kez kullanilir. Ömrü dolduğunda atilarak yerine yenisi takilir. yeni filtre, yerine takilirken lastik-conta yüzeyi yağlanir. bundan amaç filtrenin kolayca sikilmasi ve contanin hasar görmesini önlemektir. filtrenin kullanilma süresi katalogla belirtilir. genel olarak bu süre binek arabalarinda normal şartlar altinda 10 bin km dir.

b) Elemani değiştirilebilir yağ filitresi: genel olarak kapali bir kutu içinde olur. Özellikle motosikletlerde daha sik rastlanir. dişaridan kapaği sökülmek suretiyle, içerideki filitre açiğa çikarilir.

6. Motorlarda yağ dolaşimi:
motorlarda yağ dolaşimi, yağ pompasinin bastiği yağin, yağ filtresinde temizlenmesi önceliğine göre iki şekilde olur. bunlardan birisi kisa devreli diğeri ise tam akişli yağ dolaşimidir.

a) Kisa devreli yağ dolaşimi: kisa devreli yağ dolaşiminda, yağ pompasindan basilan yağ, yağ filtresinden geçmeden motor parçalarini yağlar. sistemde harcanamayan yağin fazlasi, yağ filtresinde temizlendikten sonra kartere akitilir.

b) Tam akişli yağ dolaşimi: tam akişli yağlama dolaşiminda, yağ pompasindan gelen yağ, filtrede temizlendikten sonra motor parçalarini yağlar. filtrenin kirlenerek tikanmasi halinde motorun yağsiz kalmasini önlemek için, filtre kisa devre supabi açilarak yağin doğrudan ana yağ kanalina (motora) gitmesi sağlanir.

7. Yağ basinç göstergeleri;
yağ basinç göstergesinin görevi, yağ pompasinin ana yağ kanalina gönderdiği yağin basincini göstermektir. (bazi araçlarda karterdeki yağin seviyesini gösteren yağ seviye göstergesi de bulunur.) yağ göstergesinde basincin düşmesi veya hiç gözükmemesi, motor parçalarinin yetersiz veya hiç yağlanamadiği anlamina gelir. böyle bir durumda, mutlaka ve mutlaka aracinizi durdurup, sorunun kaynağini bulmalisiniz. aksi takdirde motorunuzu yatak sarmaktan kurtaramazsiniz. bazi durumlarda yağ muşurunuzun da arizasi sebebiyle işik yanmiş olabilir. yağpompasinin çalişip çalişmadiğini en iyi şu şekilde anlayabilirsiniz. eğer filitreniz, değişebilir elemanli bir filitre ise, civatalarini gevşetip, marş basiniz. yalniz motorunuzu çalişir çalişmaz tekrar kapayiniz. motorunuz çaliştiği anda filitre kabininden yağ basinçli olarak akar ise, pompaniz çalişiyor demektir. bu gibi durumda tekrar civatalari sikip yola devam edebilirsiniz. ancak yine de dikkatli olun ve arada kontrol edin. eğer kapaktan yağ atmiyor ise pompaniz çalişmiyor demektir ve motorunuzu çaliştirmadan bir çekici ile servise götürnüzün.
yağ göstergeleri işikli, elektrikli ve basinçli tip olmak üzere üç çeşittir.

a) Işikli tip yağ göstergesi (yağ lambasi): araç gösterge panosunda yağ basincini gösteren kirmizi renkli yağ lambasi ve motor ana yağ kanali üzerine bağlanan yağ muşüründen meydana gelir. yağ muşürü, yağ basinci olmadiği zaman lambayi yakar, yeterli yağ basinci olduğunda lambayi söndürür.

b) Elektrikli yağ göstergesi: elektrikli yağ göstergeleri, yağ muşürü (yağ basinç tüpü) ve gösterge saatin'den meydana gelir. manyetik yağ gösterge saati içinde iki tane bobin bulunur. devreye paralel olarak bağli olan bobin, sabit ve zayif manyetik alan meydana getirerek bir yay gibi ibreyi devamli olarak sağa çeker. seri bobin ise, üzerinden geçen akima bağli olarak değişken manyetik alan oluşturur. bu bobinlerin meydana getirdiği, manyetik alanlar ibrenin hareketini sağlar.kontak açilir açilmaz her iki bobin de manyetik alan meydana getirir. ibre, seri bobinin meydana getirdiği kuvvetli manyetik alanin etkisinde kalarak sifiri gösterir. motorun çalişmasiyla yağ pompasi ana yağ kanalina belirli basinçta yağ basar. ana yağ kanalina bağli olan yağ muşürü diyaframi, yağin basinci ile şişerek kayici kontaği devreye fazla direnç sokacak şekilde hareket ettirir. seri bobinin devresine giren direnç, bobin üzerinden geçen akimi azaltir. Üzerinden geçen akimin azalmasi seri bobinin meydana getirdiği manyetik alanin zayiflamasina yol açar. bu durumda ibre, paralel bobinin manyetik etkisiyle sağa doğru hareket eder.

c) Basinçli tip yağ göstergesi: genellikle eski model araçlar üzerinde bulunur. yağ basinç gösterge saati motor ana yağ kanalina ince bakir boruyla bağlanir. motordan gelen yağin basincina bağli olarak gösterge saatindeki ibre hareket eder.

8. Yağ radyatörü;
Bazi motorlarda, motor yağinin daha iyi soğumasini sağlamak için yağ radyatörü kullanilir. yağin radyatörde devri, yağ pompasi tarafindan yapilir. radyatörün soğutulmasinda hava veya soğutma suyu kullanilir.
yağlama sistemi arizalari: yağlama sisteminin en korkutucu arizasi yağ basincinin düşmesi veya hiç olmamasidir. yağ lambasinin yanmasi veya yağ göstergesinde yağ basincinin olmadiği veya aşiri düştüğü görüldüğünde motoru hemen durdurulur ve sebebi araştirilir. yağ basincinin düşmesi; motora ince yağ konmasindan, motor yataklarinin fazla aşinmasindan, yağ pompasinin arizali olmasindan veya basinç ayar subabinin arizali veya ayarsiz olmasindan ileri gelir. burada yağlama sistemini ilgilendiren kisim, yağ pompasi ile basinç ayar subabinin arizali olmasidir. basinç ayar supabinin yayi ve supabi sökülür, kontrol ve ayar edilir. yağ pompasinin çikiş basinci ölçülür. yağ basincinda yükselme görülmüyorsa yağ pompasi sökülerek gözden geçirilir.

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç